Hebreeuwse miniaturen — זוטות עבריות

U of jij

Het maakt in het Nederlands nogal een verschil of je iemand aanspreekt met ‘u’ of met ‘jij’. Het eerste is afstandelijker, formeler, beleefder. Het tweede is meer familiair en informeel. En kan daardoor als onbeleefd worden ervaren. Ook in het Duits en het Frans luistert dit nogal nauw.

In het Hebreeuws wordt dat verschil niet zo tot uitdrukking gebracht. Daar speelt iets anders, namelijk het geslacht van de aangesprokene. Tegen een vrouw zeg je at en tegen een man atta. Hoe afstandelijk of informeel dat is moet uit de context blijken. Bij het maken van de Nieuwe Bijbelvertaling was dit een van de vele discussiepunten.

Maar het Hebreeuws kent wel een andere manier om beleefdheid aan te geven. Tegen een belangrijk man zeg je dan bijvoorbeeld ‘mijn heer’. Grappig genoeg kun je zo ook een beleefde vorm van ‘ik’ maken: ‘uw knecht’ (‘jouw’ past dan echt niet). In het eerste hoofdstuk van het bijbelboek 1 Koningen wemelt het van deze uitdrukkingen.